Sky News: Raketa Oreshnik rrezikon pjesën më të madhe të Evropës

Përdorimi i fundit nga Rusia i raketës balistike me rreze të mesme veprimi (IRBM) Oreshnik në një sulm në shkallë të gjerë ndaj Ukrainës ka intensifikuar shqetësimin përtej fushëbetejës së menjëhershme, duke nxitur një shqyrtim të ri të rreziqeve më të gjera të sigurisë me të cilat përballet Evropa dhe NATO, sipas një analize të publikuar nga Sky News.

Oreshnik hipersonik, i aftë për të mbajtur armë bërthamore, u qëllua në Lviv më 8 janar gjatë një sulmi të gjerë gjatë natës në Ukrainën perëndimore, qendrore dhe juglindore.

Kjo valë sulmesh përfshinte 278 raketa dhe dronë. Edhe pse vetë sulmi i Oreshnik shkaktoi dëme të kufizuara – duke goditur një punishte që i përkiste një ndërmarrjeje shtetërore – rëndësia e lëshimit qëndron kryesisht në mesazhin e saj strategjik.

Sky News vëren se rrezja e raportuar e raketës deri në 5 mijë e 500 kilometra teorikisht e vendos pjesën më të madhe të Evropës brenda mundësive.

Shpejtësia e saj, e vlerësuar në Mach 10-11, rrit më tej profilin e saj të kërcënimit: sa më shpejt të udhëtojë një raketë, aq më pak kohë kanë sistemet e mbrojtjes ajrore për ta zbuluar, ndjekur dhe kapur atë.

Analiza nga Instituti Mbretëror i Shërbimeve të Bashkuara ka sugjeruar më parë se një raketë IRBM që udhëtonte me shpejtësi Mach 10 mund të arrinte Mbretërinë e Bashkuar brenda 10 minutash nëse lëshohej nga Rusia perëndimore.

Shkalla e kapjes së raketave të Ukrainës, dikur deri në 80 për qind, kishte rënë në 54 për qind të rrëzuara ose të shtypura deri në tremujorin e fundit të vitit 2025.

Sistemet balistike hipersonike si Oreshnik janë projektuar posaçërisht për t’i ulur këto shkallë të interceptimit edhe më shumë.

Disa specialistë të mbrojtjes kanë vënë në dyshim nëse Oreshnik është aq i përparuar sa ka pretenduar Presidenti Vladimir Putin, duke argumentuar se mund të jetë një version i modifikuar i raketës IRBM RS-26 Rubezh.

Megjithatë, ministri i jashtëm i Ukrainës Andrii Sybiha e përshkroi raketën si një “kërcënim të rëndë” për sigurinë evropiane.

Ky vlerësim pasqyron gjeografinë, si dhe aftësinë. Sulmi ndodhi në Lviv, një qytet i vendosur afërsisht 40 milje larg kufirit polak.

Polonia është përballur vazhdimisht me provokime nga Moska, përfshirë një ndërhyrje me dron rus në hapësirën ajrore polake në shtator 2025.

Lëshimi i fundit gjithashtu e sjell raketën më afër territorit të NATO-s sesa përdorimi i saj i mëparshëm i njohur në nëntor 2024, kur goditi qytetin qendror ukrainas të Dnipro-s.

Vlerësimet fillestare tregojnë se, ashtu si me sulmin e vitit 2024, Oreshnik mund të ketë mbajtur një kokë rakete inerte, jo-shpërthyese, duke kufizuar shkatërrimin e menjëhershëm fizik.

Megjithatë, analistët e mbrojtjes theksojnë se qëllimi i Rusisë është të demonstrojë aftësitë e sistemit – shpejtësinë, shtrirjen dhe aftësinë e tij për t’i mbijetuar përgjimit.