Zemra që përpiqet të shërohet, rigjenerimi i pjesshëm pas infarktit dhe kufijtë e shpresës biologjike

Për dekada me radhë, mjekësia ka mbajtur si dogmë idenë se zemra e njeriut është një organ pothuajse i paaftë për rigjenerim. Ndryshe nga lëkura apo mëlçia, qelizat e muskulit kardiak (kardiomiocitet) konsideroheshin të “ngrirë” biologjikisht, të lindura për të punuar gjithë jetën, por jo për t’u zëvendësuar. Megjithatë, një zbulim i rëndësishëm shkencor e ka vënë këtë bindje në pikëpyetje.

Studiues të udhëhequr nga Universiteti i Sidnejt kanë treguar se zemra e njeriut zotëron një aftësi të kufizuar, por reale, për rigjenerim pas një infarkti. Pas dëmtimit të shkaktuar nga ndërprerja e furnizimit me gjak, qelizat e muskulit të zemrës nisin të ndahen dhe të riprodhohen në një masë më të madhe sesa mendohej më parë. Ky proces, megjithatë, nuk është i mjaftueshëm për të parandaluar formimin e indit fibroz (indi mbresor), i cili zë vendin e qelizave të vdekura dhe ul ndjeshëm efikasitetin e pompimit kardiak.

Koha YouTube Channel
Studimi, i botuar në revistën prestigjioze Circulation Research, ka një rëndësi të veçantë jo vetëm për shkak të rezultateve, por edhe për metodologjinë e përdorur. Për herë të parë, ekipi i drejtuar nga Robert Hume arriti të analizojë mostra të indeve të gjalla të zemrës njerëzore, të marra nga pacientë që i nënshtroheshin operacionit të bajpasit koronar – një ndërhyrje që synon rivendosjen e qarkullimit të gjakut duke anashkaluar arteriet e bllokuara.

Swiss Digital Desktop Reklama
Këto mostra u bënë çelësi për të vëzhguar nga afër metabolizmin e indit kardiak në gjendje reale. Duke përdorur teknika të avancuara të renditjes së ARN-së (RNA sequencing), studiuesit analizuan molekulat që bartin udhëzimet gjenetike për ndërtimin e proteinave. Kjo u lejoi atyre të kuptonin se cilat procese biologjike aktivizohen pas një infarkti dhe si reagon zemra në përpjekjen e saj për të mbijetuar.

Rezultatet treguan qartë se ndarja dhe përhapja e kardiomiociteve rritet pas një ataku në zemër, një fenomen që deri më tani ishte dokumentuar kryesisht tek modelet shtazore, veçanërisht tek minjtë. Zbulimi përmbys një hendek të rëndësishëm midis biologjisë eksperimentale dhe realitetit njerëzor, duke dëshmuar se zemra nuk është thjesht një mekanizëm i pandryshueshëm, por një organ me një potencial adaptiv të nënvlerësuar.

Megjithatë, vetë studiuesit mbeten realistë. Siç thekson Robert Hume: “Ndërsa ky zbulim i ri mbi rigjenerimin e qelizave muskulore është emocionues, ai nuk është i mjaftueshëm për të parandaluar efektet shkatërruese të një ataku në zemër.”

Në thelb, zemra përpiqet të shërohet, por nuk arrin të rikthejë plotësisht strukturën dhe funksionin e saj fillestar. Pikërisht këtu qëndron edhe rëndësia më e madhe e këtij studimi: jo si zgjidhje përfundimtare, por si një portë e re drejt terapive rigjeneruese. Kuptimi i mekanizmave natyrorë të riprodhimit qelizor hap rrugën për ndërhyrje të synuara, që në të ardhmen mund të përforcojnë këtë aftësi të brendshme të zemrës.

Në një botë ku sëmundjet kardiovaskulare mbeten shkaku kryesor i vdekjes në nivel global, ky zbulim përfaqëson më shumë sesa një arritje laboratorike. Ai është një ndryshim paradigme: një ftesë për të rimenduar kufijtë biologjikë të njeriut dhe për të besuar se edhe organi që simbolizon jetën dhe emocionin – zemra – nuk është plotësisht i dorëzuar përballë dëmtimit, por ruan brenda vetes një potencial modest, por premtues, për t’u rilindur.