Përdorimi i Inteligjencës Artificiale po ngadalësohet/ Po shpërthen flluska e investimeve 5 trilionë dollarëshe?

Më 20 nëntor, statisticienët amerikanë publikuan rezultatet e një sondazhi. Fshehur brenda të dhënave është një prirje me ndikime triliona dollarë në shpenzime. Studiuesit e Census Bureau u kërkojnë kompanive të deklarojnë nëse kanë përdorur Inteligjencën Artificiale (IA) “në prodhimin e mallrave dhe shërbimeve” gjatë dy javëve të fundit.

Kohët e fundit, vlerësohet se përqindja e amerikanëve që përdorin IA në punë, e peshuar sipas punësimit, ka rënë me një pikë përqindje dhe tani qëndron në 11%. Përdorimi ka rënë ndjeshëm në bizneset më të mëdha, ato me mbi 250 punonjës. Tre vite pas valës së gjenerimit të përmbajtjes me IA, kërkesa për këtë teknologji duket çuditërisht e brishtë.

Nëse përdorimi i IA është i shpejtë apo i ngadaltë ka pasoja të thella. Që bota të përfitojë nga fitimet e produktivitetit përmes IA, bizneset e zakonshme duhet ta integrojnë teknologjinë në operacionet e tyre të përditshme. Kjo është gjithashtu pyetja më e rëndësishme për të përcaktuar nëse bota ndodhet apo jo në një flluskë të IA.

Nga sot deri në vitin 2030, kompanitë e mëdha të teknologjisë do të shpenzojnë 5 trilionë dollarë për infrastrukturë që furnizon shërbimet e IA. Që këto investime të jenë të leverdishme, atyre do t’u duhen rreth 650 miliardë dollarë në vit të ardhura nga IA, sipas JPMorgan Chase nga rreth 50 miliardë dollarë në vit sot.

Njerëzit që paguajnë për IA në jetën e tyre personale me shumë gjasë do të blejnë vetëm një pjesë të vogël të asaj që kërkohet në total. Pjesën tjetër duhet ta mbulojnë bizneset. Census Bureau është vetëm një nga burimet. Studiues të tjerë po përpilojnë vlerësimet e tyre për adoptimin e IA; shumica gjejnë se niveli është më i lartë se 10%.

Ekonomistët debatojnë pse ekzistojnë këto diferenca. Disa besojnë se sondazhi i Census Bureau është shumë kufizues (është e vështirë të dihet saktësisht se si pjesëmarrësit e interpretojnë shprehjen “përdorim të IA në prodhimin e mallrave dhe shërbimeve”).

Pyetja drejtuar punonjësve për përdorimin e tyre personal në punë mund të nxjerrë përgjigje më pozitive sesa të pyeten menaxherët për biznesin si tërësi.

Ndërkohë, drejtuesit kundërpërgjigjen se vetëm qeveria ka një rrjet mjaft të gjerë për të marrë një mostër, që përfaqëson realisht të gjithë bizneset amerikane, e jo vetëm ato në industri më inovative si programimi.

Madje edhe sondazhet jozyrtare tregojnë një përdorim të qëndrueshëm, pa rritje, në ndërmarrje. Jon Hartley i Universitetit Stanford dhe kolegët e tij zbuluan se në shtator, 37% e amerikanëve përdornin IA gjeneruese në punë, nga 46% që ishte në qershor.

Një tregues i përgatitur nga Alex Bick i Federal Reserve Bank of St Louis dhe kolegë tregon se në gusht 2024, 12.1% e të rriturve në moshë pune përdornin IA gjeneruese çdo ditë në punë. Një vit më vonë, përqindja ishte 12.6%. Ramp, një kompani fintech, gjeti se në fillim të vitit 2025 përdorimi i IA u rrit ndjeshëm në kompanitë amerikane deri në 40%, përpara se të stabilizohej. Rritja e përdorimit me të vërtetë duket se po ngadalësohet.

Një shpjegim i mundshëm është pasiguria ekonomike, e cila është rritur nga luftërat tregtare, ulja e emigracionit dhe një perspektivë e paqartë për normat e interesit. Bizneset mund të jenë duke shtyrë investimet derisa situata të qartësohet. Për më tepër, historia sugjeron se teknologjia përhapet shpesh me ndërprerje dhe ritme të pabarabarta.

Mjafton të krahasojmë përdorimin e kompjuterëve në familjet amerikane, ku ritmi i përdorimit u ngadalësua në fund të viteve ‘80, një ndërprerje e shkurtër përpara shpërthimit të viteve ‘90, kur kompjuterët pushtuan shtëpitë amerikane.

Megjithatë, mund të ketë dhe shpjegime më pak pozitive për stanjacionin e përdorimit të IA. Një prej tyre lidhet me dinamikën e pushtetit brenda kompanive. Pothuajse të gjithë drejtuesit e lartë flasin me superlativa për IA.

Në raportimet e fundit tremujore, gati dy të tretat e drejtuesve të kompanive të S&P 500 përmendën IA. Në të njëjtën kohë, njerëzit që realisht janë përgjegjës për zbatimin e IA mund të mos jenë aq të etur, ndoshta sepse shqetësohen se teknologjia mund t’u rrezikojë vendet e punës.

Një sondazh nga Dayforce, një firmë për software, gjeti se ndërsa 87% e drejtuesve përdorin IA në punë, vetëm 57% e menaxherëve dhe 27% e punonjësve e bëjnë këtë. Ndoshta menaxherët e mesëm nisin iniciativa për IA për të kënaqur kërkesat e eprorëve, vetëm që t’i tërheqin qetësisht më vonë.

Ndryshimi i perceptimit për dobishmërinë e IA mund të jetë një tjetër arsye për stanjacionin. Po grumbullohen dëshmi se gjenerata aktuale e modeleve nuk është ende në gjendje të transformojë produktivitetin e shumicës së bizneseve.

Nëse përdoruesit ekzistues të IA fillojnë të besojnë se kthimi nga investimi është i ulët, përdoruesit potencialë mund të hezitojnë ta adoptojnë atë. Tre elemente provash mund t’i bëjnë ata të ngurrojnë.

Së pari, dëshmi nga tregjet publike. Goldman Sachs prodhon një indeks të firmave me “ndryshimin më të madh të vlerësuar në fitimet bazë nga adoptimi i IA përmes rritjes së produktivitetit”.

Indeksi i bankës përfshin prodhuesin e automjeteve Ford; H&R Block, një kompani për përgatitjen e taksave; dhe News Corp, kompani mediatike, të gjitha duke përqafuar nisma të IA.

Për shumë kohë, çmimet e aksioneve të këtyre firmave e kanë ndjekur tregun. Kohët e fundit, megjithatë, indeksi ka mbetur prapa. Investitorët, të paktën deri tani, nuk shohin që përdorimi i IA të përkthehet në përfitime apo rritje më të lartë.

Së dyti, dëshmi nga sondazhet. Sipas një ankete të drejtuesve nga kompania e konsulencës Deloitte dhe Qendra për IA, Menaxhim dhe Organizim në Universitetin e Hong Kongut, 45% raportuan kthime nga nismat e IA më të ulëta se pritshmëritë.

Vetëm 10% raportuan se pritshmëritë u tejkaluan. Një studim nga McKinsey, një tjetër kompani konsulence, argumenton se për shumicën e organizatave, përdorimi i IA ende nuk ka ndikuar në mënyrë domethënëse në fitimet në nivel ndërmarrjeje.

Së treti, kërkimet ekonomike. Të paktën në afat të shkurtër, përdorimi i IA mund të ulë produktivitetin në mënyra të papritura. Përpjekjet për të rindërtuar sistemet IT dhe proceset e punës mund të ulin përkohësisht efikasitetin, përpara se ai të rritet ndjeshëm, një fenomen të cilin Erik Brynjolfsson i Universitetit Stanford e ka quajtur “kurba J e produktivitetit”.

Disa pyesin nëse ka edhe një problem tjetër specifik për IA. Një studim nga Yvonne Chen e ShanghaiTech University dhe kolegë i referohet “kurthit të mediokritetit të genAI”. Me ndihmën e teknologjisë, njerëzit mund të prodhojnë diçka “mjaftueshëm të mirë”. Kjo ndihmon punonjësit më të dobët. Por studimi gjen se mund të dëmtojë produktivitetin e punonjësve më të mirë, të cilët vendosin të punojnë më pak.

Organizatat do të mësojnë të integrojnë më mirë IA, ndërsa vetë modelet do të vijojnë të përmirësohen. Nëse rriten provat mbi efektin shndërrues të teknologjisë në efikasitetin e punës, më shumë kompani do ta kuptojnë se nuk mund të bëjnë dot pa të.

Edhe nëse kjo ndodh, megjithatë, pauza sugjeron se përfitimet ekonomike nga IA do të vijnë më ngadalë, në mënyrë më të pabarabartë dhe me kosto më të madhe sesa nënkupton bumi aktual i investimeve. Derisa adoptimi të përshpejtohet dukshëm, të ardhurat e nevojshme për të justifikuar 5 trilionë dollarë investime në infrastrukturën e IA do të mbeten të paarritshme./Monitor.