Si mund të rrëzohet një autokrat pasi të jetë në pushtet

Mr.Ali Hertica

“Burri i fortë” duket se po fiton në të gjithë botën, duke rezultuar në shfaqjen e gjithnjë e më shumë autokracive. Nga ana tjetër, udhëheqësit autokratë po largohen nga pushteti edhe në Hungari dhe dis avende tjera ,si mund të rrëzohet një udhëheqës autokrat që është në pushtet.Është shumë më mirë të parandalosh që një shtet të bëhet autokraci sesa ta rrëzosh atë.Një autokraci shihet si e kundërta e një demokracie, një formë qeverisjeje në të cilën një udhëheqës i vetëm ushtron pushtet të pakufizuar. “Autokracitë nuk kanë shtyp të lirë, nuk kanë gjyqësor të pavarur dhe policia dhe të ngjashme punojnë për pushtetin autokratik.
Si fillon një autokraci
Një vend nuk drejtohet thjesht nga një udhëheqës autokrat, mund të fillojë në mënyra të ndryshme mund të merret nga një familje, mund të ketë një grusht shteti ushtarak ose zgjedhje, dhe ata rezultojnë të jenë një udhëheqës autoritar dhe shkatërrues.Por si qëndrojnë në pushtet këta lloj udhëheqësish, Shikoni gjithnjë e më shumë se shtetet autokratike ndihmojnë njëri-tjetrin dhe formojnë një bllok kundër demokracisë. Ata ndihmojnë njëri-tjetrin në drejtimin e vendit, edhe nëse kanë pikëpamje dhe ideologji shumë të ndryshme.Megjithatë, sundimtarë të tillë përmbysen me një farë rregullsie.protestat publike, vdekja e një autokrati ose kur një vend tjetër ndihmon mund të shkaktojnë një ndryshim të tillë. “Ajo që ju nevojitet është që ushtria, policia dhe ata që ruajnë rendin në emër të udhëheqësit të thonë mjaft më.
Vakum pushteti
Kur mbaron një autokraci, fillon një “periudhë e pasigurt”. “Pikërisht periudha e demokratizimit pasi një diktator është përmbysur është një periudhë vakumi pushteti në të cilën grupet përpiqen të marrin pushtetin”, thotë profesori. Pra, gjërat mund të shkojnë lehtësisht keq përsëri, madje edhe gjatë zgjedhjeve demokratike, e një Demokracie të lëkundur prandaj, institucionet demokratike janë “shumë më të dobëta” nga sa mendojmë.
Demokraci e Lëkundur
Institucionet demokratike janë, pra, “shumë më të dobëta” nga sa mendojmë, për shembull, Trumpin si një shembull të dikujt që minon shtypin e lirë dhe gjyqësorin, kërcënon njerëzit që nuk janë në anën e tij dhe ka shtypur mospajtimin brenda partisë së tij. “Pastaj gjërat mund të fillojnë të lëkunden shpejt.Por,të ndërmerren përpara se Trump të bëhet një udhëheqës autokrat. “Është shumë më mirë të parandalosh që një shtet të bëhet autokraci sesa ta përmbysësh atë,rreziku qëndron në atë se sa publik arrin të tërheqë Trump dhe sa njerëz i besojnë atij. “Ai e portretizon botën sikur është një kaos i madh që ka nevojë për një njeri të fortë dhe kjo është arsyeja pse ai u bën thirrje kaq fort njerëzve.”
Trendi Global
Një autokrat, pra, zotëron cilësi udhëheqëse; përndryshe, ata nuk do të përfundonin në atë pozicion. “Kushdo mund ta mbështesë një person të tillë ose të mendojë se kjo është rruga më e mirë e veprimit”, thotë Smeulers. Në të njëjtën kohë, është pikërisht grupi i “ndjekësve të shtyrë nga frika” që mund të kthehet kundër jush dhe të largojë një autokrat nga pozicioni i tij i pushtetit i shqetësuar për “trendin” global të udhëheqësve shkatërrues që “e vendosin veten mbi ligjin, të drejtat dhe demokracinë”.
Përkundrazi: sipas dy agjencive ndërkombëtare kërkimore që ndjekin gjendjen e demokracisë në mbarë botën, shumica e botës në të vërtetë po shkon drejt një autokracie, ku një person mban të gjithë pushtetin.Të ashtuquajturat autokraci zgjedhore janë veçanërisht në rritje, thotë organizata suedeze V-Dem. “Në sipërfaqe, ato duken si demokraci por zgjedhjet janë plot me mashtrime dhe manipulime. Kutia e votimit nuk ka për qëllim të zgjedhë kreun e ardhshëm të qeverisë, sepse ky pozicion është përcaktuar tashmë.Në të njëjtën kohë, viti 2024 është gjithashtu viti në të cilin shumë popullata dhe institucione u përpoqën të mbronin demokracinë.
Oligarkia, autokracia, diktatura dhe çfarë formash qeverisjeje ekzistojnë
Udhëheqësit e fortë mund të zgjedhin nga disa emra: autokrat, oligark, diktator, tiran. Dhe pastaj ka edhe mbretër dhe president dhe cilat janë ndryshimet nëse doni të udhëheqni një vend, mund ta bëni këtë në disa mënyra. Mund ta kapni të gjithë pushtetin vetë, ose ta lini popullin të sundojë. Çfarë formash qeverisjeje ekzistojnë dhe cilat janë ndryshimet.
Oligarkia: një klub i vogël në pushtet
Oligarkia është një nga format e qeverisjes për të cilën filozofi i mirë i vjetër Platoni ka shkruar tashmë. Kjo është arsyeja pse fjala rrjedh nga greqishtja: oligos do të thotë ‘pak’ dhe ‘archie’ vjen nga një fjalë që do të thotë ‘të sundosh’. Në një oligarki, pra, një klub i vogël prej disa njerëzish është në pushtet: oligarkët.Termi oligarkë përdoret veçanërisht për miliarderët rusë, sepse ata janë të afërt me udhëheqësin Vladimir Putin. Oligarku mund të tingëllojë gjithashtu tërheqës sepse ka shumë para për t’u fituar në Rusi nga nafta (dhe gazi), por fjala nuk ka të bëjë fare me këtë.
Autokraci ku një person vendos
Në një autokraci, vetëm një person mban të gjithë pushtetin (autokratët do të thotë ‘vetja’, thjesht mendoni për autonom). Mbretërit klasikë ishin autokratë: vullneti i tyre ishte ligj. Edhe sot, autokratët zakonisht nuk janë llojet më të lumtura, por një autokrat nuk ka domosdoshmërisht qëllime dashakeqe. Singapori, për shembull, u bë jashtëzakonisht i pasur nën një udhëheqës mjaft autokrat. Tirania: një person brutal sundon edhe tiranët janë udhëheqës me të gjithë pushtetin. Sipas Platonit, tirania çoi në mënyrë të pashmangshme në mizori. Edhe sot, ne kryesisht ia atribuojmë titullin e tiranit autokratëve të llojit brutal.
Diktatura një ose disa individë mbajnë pushtetin
Si sundimtar i vetëm, ju keni mundësinë të zgjidhni emrat që dëshironi. Diktator është gjithashtu një titull që dëgjohet shpesh. Në një diktaturë, pushteti është në duart e një ose disa individëve, ose të një partie. Pjesa tjetër e popullsisë thjesht duhet t’i nënshtrohet asaj.Mund të jeni duke menduar: këto koncepte duken jashtëzakonisht të ngjashme. E saktë. Ato sigurisht që nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën. Një sundimtar i vetëm si Joseph Stalin (1878-1953) mund ta kishte vendosur po aq lehtë autokrat, diktator dhe tiran .
Demokracia njerëzit në pushtet
Për fat të mirë, gjërat mund të jenë pak më të këndshme. Në një demokraci, populli (demos) mban pushtetin. Në qytet-shtetet e Greqisë së Lashtë, qytetarët në fakt merrnin vendime; në ditët e sotme, demokracia parlamentare është norma. Në këtë sistem, qytetarët zgjedhin përfaqësues që udhëheqin vendin në emër të tyre.Në praktikë, shumë vende autokratike e quajnë veten demokraci. Koreja e Veriut, për shembull, zyrtarisht njihet me emrin Republika Popullore Demokratike e Koresë. Dhe po, edhe Vladimir Putin u zgjodh, megjithëse një zgjedhje e tillë ka pak vlerë sepse rusët nuk mund të votojnë lirisht.
Monarki mbreti është Shefi
Në një monarki, një monark – domethënë një mbret ose mbretëreshë – është në krye. Shpesh, “mbreti” është kryesisht një titull nderi, pasi shumë mbretëri ish-autorokrate janë bërë demokratike që atëherë. Detyrat e monarkut kryesisht përbëhen nga ngrënia e tortës dhe prerja e shiritave.
Republika mund të përfshijë çdo gjë
Ekzistojnë edhe forma hibride brenda një republike. Ndonjëherë presidenti mban një titull ceremonial, si në Gjermani, por në raste të tjera një president zotëron pushtet politik. Një vend si Franca e zgjedh atë president çdo disa vjet dhe për këtë arsye është demokratik. Vendet me një president të pazgjedhur janë në të vërtetë autokratike, siç është Siria.