SKANDAL: Shteti i ka diskriminuar njerëzit me aftësi të veçanta, u ka ulur orët e nevojshme për asistent personal
„Asistenca personale nuk është privilegj, por mbështetje e nevojshme për jetesë të pavarur, lëvizshmëri personale, dinjitet dhe pjesëmarrje të barabartë në shoqëri“, thonë nga Koalicioni „Ndryshojmë“.
Shteti i ka sjellë njerëzit me aftësi të kufizuara në rrezik të mosfunksionimit, pasigurisë dhe varfërisë, pasi u ka ulur 80 orët e parashikuara mujore për asistent personal.
Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi (KPMD) ka konstatuar diskriminim nga Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë dhe Qendra për Punë Sociale, dhe kërkon që shërbimet shtetërore të bëjnë përsëri vlerësim për mbështetjen e shkurtuar të njerëzve me aftësi të kufizuara, duke marrë parasysh se asistentët personalë u nevojiten për jetesë të pavarur.
Diskriminimi i konstatuar në fushën e mbrojtjes sociale ka ardhur pasi në mars mbi 40 nga përfituesit e këtij shërbimi, të ndihmuar nga 26 asistentë, iu drejtuan me nënshkrime Komisionit.
Njerëzit me aftësi të kufizuara kërkuan mbrojtje sistemike, ndërsa Komisioni Antidiskriminues, për shkak të seriozitetit të situatës, nisi procedurë me detyrë zyrtare. Më pas, në fund të tetorit, solli edhe mendimin përfundimtar.
„Përfituesit e konsiderojnë si problem serioz uljen arbitrare dhe të paligjshme të orëve për asistencë personale nga 80 orët e përcaktuara me ligj – pa asnjë rivlerësim mjekësor ose ndryshim në gjendjen funksionale dhe nevojat e personave me aftësi të kufizuara. Sipas përfituesve, me këtë ndërhyhet në të drejtën e jetesës së pavarur, përfshirjes sociale dhe pjesëmarrjes së barabartë në shoqëri. (Përfituesit) theksojnë se si persona me aftësi të kufizuara janë të privuar nga kushtet bazë për një jetë dinjitoze, janë të ekspozuar ndaj varësisë së rritur, përjashtimit social dhe varfërisë“, thuhet në njoftimin e KPMD-së në faqen e tyre.
„Sloboden Peçat“ shkroi disa herë për problemin me asistentët personalë, të cilëve nga 80 orë, disa njerëzve u ishin ulur në 20, 30 ose 40 orë në muaj. Ata ndihmojnë njerëzit me aftësi të kufizuara që të mos jenë „të lidhur“ me shtëpinë, ose „të lidhur“ me prindin, por të mund të ecin më pavarur, të kryejnë detyra, të shkojnë te mjeku, te institucionet…
Nga ana tjetër, nga Ministria e Politikës Sociale na thanë se këtë shërbim e ofron Qendra për Punë Sociale, dhe për ndarjen e orëve për asistentë merren parasysh disa faktorë: nëse përfituesi ka mbështetje nga anëtarë të familjes së afërt, nëse është i punësuar, i papunë ose pensionist, nëse është i përfshirë në proces arsimor, por edhe nëse tashmë përdor të drejta të mbrojtjes sociale si ndihmë dhe kujdes nga personi tjetër në shumën prej 5.389 denarë, ose shtesë për aftësi të kufizuara prej 10.209 denarë.
Të njëjtat argumente Ministria i ka dërguar edhe Komisionit Antidiskriminues, por ai i ka refuzuar në mendimin përfundimtar.
„Komisioni thekson se realizimi i të drejtave monetare nga mbrojtja sociale vetvetiu nuk përbën dëshmi se nevoja e përfituesit për asistencë personale është ulur. Asistenca personale është shërbim i individualizuar për mbështetjen e jetesës së pavarur dhe pjesëmarrjes në komunitet, ndërsa të drejtat monetare realizohen sipas kushteve ligjore të veçanta dhe kanë qëllimin e tyre“, thuhet në mendimin e KPMD-së.
Për më tepër, nga KPMD thonë se neni 28 i Konventës për personat me aftësi të kufizuara u njeh të drejtën për standard të përshtatshëm jetese dhe mbrojtje sociale. Prandaj, Komisioni kërkon që shërbimet të bëjnë vlerësime të reja të nevojave të njerëzve të cilëve u janë ulur orët për asistentë personalë.
**„Ndryshojmë“: Jetesa e pavarur nuk duhet të mbetet vetëm në letër**
Koalicioni për avokimin e të drejtave të personave me aftësi të kufizuara „Ndryshojmë“, pas diskriminimit të konstatuar, pyet nëse institucionet do t’i zbatojnë rekomandimet.
„Kur asistenca personale nuk ndjek nevojat reale të jetës, në vend që të sigurojë pavarësi, ngarkesa përsëri transferohet te familja. Anëtarët e familjes bëhen asistentë joformalë, shpesh të detyruar të sakrifikojnë mundësitë e tyre të punës, arsimit dhe jetës“, theksojnë nga „Ndryshojmë“.
Nga atje theksojnë se jetesa e pavarur nuk duhet të mbetet vetëm në letër.