Të pasurit po përgatiten për fundin e botës/ Ndërtojnë masivisht bunkerë nga frika e luftës dhe inteligjencës artificiale

Bunkerët nëntokësorë dikur lidheshin kryesisht me Luftën e Ftohtë, frikën nga sulmet bërthamore dhe njerëzit e fiksuar pas përgatitjeve për apokalipsin. Sot, kjo pamje po ndryshon. Kompanitë që ndërtojnë strehimore private raportojnë rritje të interesimit nga klientët e pasur, të cilët kërkojnë një plan rezervë në rast se situata në botë përkeqësohet ndjeshëm.

Luftërat, trazirat politike, sulmet e mëdha kibernetike, ndërprerjet e energjisë elektrike, pandemitë e reja, katastrofat natyrore dhe madje zhvillimi i shpejtë i inteligjencës artificiale janë ndër skenarët që po i shtyjnë të pasurit të mendojnë për një jetë disa metra nën tokë.

Cory Hubbard, bashkëpronar i kompanisë amerikane DEFCON Underground, u drejton shpesh një pyetje të thjeshtë klientëve potencialë: A mendojnë se bota është bërë një vend më i mirë apo më i keq gjatë jetës së tyre?

Sipas tij, përgjigjja shpesh shpjegon pse disa njerëz janë të gatshëm të investojnë shuma të mëdha parash në një hapësirë për të cilën shpresojnë se nuk do t’u nevojitet kurrë. Përfaqësues të disa kompanive të kësaj industrie i kanë thënë revistës Newsweek se vitet e fundit kanë vërejtur rritje të konsiderueshme të interesimit për lloje të ndryshme strehimoresh.

Profili i blerësve po ndryshon bashkë me kërcënimet nga të cilat ata duan të mbrohen.

Disa frikësohen se një sulm i madh kibernetik mund të paralizojë rrjetin elektrik, ndërsa të tjerë shqetësohen për trazira civile, pandemi ose katastrofa ekstreme natyrore. Inteligjenca artificiale po përmendet gjithnjë e më shpesh edhe në bisedat me prodhuesit e bunkerëve.

Naomi Corby, nga kompania SAFE, e cila projekton shtëpi dhe objekte të sigurta për klientë të pasur, thotë se njerëzit rrallë paraqiten me vetëm një frikë. Gjatë një bisede, ata mund të përmendin tri ose katër kërcënime të mundshme.

Sipas saj, inteligjenca artificiale sot përmendet shumë më shpesh se më parë. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se klientët imagjinojnë skenarë fantastiko-shkencorë, ku makinat sulmojnë drejtpërdrejt njerëzit. Shqetësimi lidhet më shumë me mundësinë që kjo teknologji të përkeqësojë problemet ekzistuese, nga sulmet kibernetike dhe mbikëqyrja deri te paqëndrueshmëria politike dhe e sigurisë.

Përfaqësuesit e kompanive që shesin strehimore thonë se ndryshimi i madh nisi gjatë pandemisë së koronavirusit dhe vazhdoi me luftën në Ukrainë dhe krizat në Lindjen e Mesme.

Ron Hubbard, drejtor ekzekutiv i kompanisë Atlas Survival Shelters, ka deklaruar se ngjarjet pas vitit 2020 kanë ndikuar ndjeshëm në shitje. Sot, sipas tij, inteligjenca artificiale mund të shtohet në listën e arsyeve pse njerëzit po mendojnë të ndërtojnë bunkerë.

Një prirje e ngjashme raportohet edhe jashtë Shteteve të Bashkuara. Kompanitë britanike po regjistrojnë interesim për gjithçka, nga strehimoret e projektuara për incidente bërthamore deri te objektet më të thjeshta, të destinuara për izolim disa ditë ose disa javë gjatë ndërprerjeve serioze të jetës normale.

Si rezultat, mundësitë në treg janë të shumta. Në njërin skaj gjenden strehimoret relativisht të thjeshta, të cilat mund të vendosen nën tokë në oborrin e shtëpisë. Në skajin tjetër janë komplekset e ndërlikuara nëntokësore, me sisteme të pavarura për furnizim me ujë, energji elektrike, filtrim të ajrit dhe komunikim, si dhe me kapacitete mjekësore dhe rezerva ushqimore.

Për klientët më të pasur, bunkeri nuk ka më pse të duket si një dhomë e ftohtë betoni, me konserva të radhitura përgjatë murit.

Kompania Vivos, për shembull, ofron objekte të mëdha të projektuara për qëndrim afatgjatë nën tokë. Projektet e saj mund të përfshijnë apartamente private, kuzhina, ambiente për shoqërim, palestra, hapësira mjekësore, sisteme për prodhimin e energjisë dhe rezerva të mëdha ushqimi, uji dhe ilaçesh.

Kompleksi i saj Europa One, në Evropë, ndodhet në një ish-objekt ushtarak të kohës së Luftës së Ftohtë dhe ka kilometra të tëra tunelesh nëntokësore. Hapësirat private të banimit mund të pajisen si shtëpi luksoze, me palestra, salla kinemaje, bare e madje edhe pishina.

Vivos administron gjithashtu një kompleks të madh në Dakotën e Jugut, në territorin e një ish-baze ushtarake amerikane, ku gjenden qindra bunkerë betoni. Kompania deklaron se njësitë individuale kanë sipërfaqe prej rreth 200 metrash katrorë, hapësirë e mjaftueshme për të strehuar dhjetë ose më shumë persona.

Projekte të tjera shkojnë edhe më tej. Kompania SAFE ka tërhequr vëmendjen me planet për krijimin e një rrjeti objektesh të fortifikuara, jashtëzakonisht luksoze, të destinuara për super të pasurit, ku siguria bëhet pjesë e mënyrës së jetesës.

Madhësia e saktë e këtij tregu është e vështirë të përcaktohet, pasi nuk ekzistojnë statistika publike të unifikuara.

Megjithatë, kompanitë e kësaj industrie raportojnë rritje të konsiderueshme të aktivitetit. Brian Camden, themelues i kompanisë amerikane Hardened Structures, i ka thënë Newsweek se firma e tij aktualisht po punon në projekte me vlerë të përgjithshme prej rreth 100 milionë dollarësh.

Biznesi i tyre nuk kufizohet vetëm te miliarderët privatë. Sipas Camden, kompania po ndërton edhe objekte të sigurta për klientë qeveritarë në disa vende.

Këto strehimore projektohen për t’u rezistuar kërcënimeve të ndryshme, duke filluar nga shpërthimet dhe agjentët kimikë ose biologjikë, deri te impulset elektromagnetike, ndërprerjet e energjisë elektrike dhe izolimi afatgjatë.

Prodhuesit këmbëngulin se bunkerët nuk janë të rezervuar vetëm për miliarderët. Ekzistojnë modele më të thjeshta dhe alternativa dukshëm më të lira. Megjithatë, kur përfshihen mbrojtja e fortë nga shpërthimet, prodhimi i pavarur i energjisë, filtrimi i ajrit, sistemet e ujit, komunikimet dhe interierët luksozë, çmimi rritet shpejt në nivele të përballueshme vetëm për njerëzit me pasuri shumë të mëdha.

Vitet e fundit, vëmendje të veçantë ka tërhequr fakti se për bunkerët nuk diskutojnë më vetëm të ashtuquajturit „preppers”, njerëz që përgatiten për katastrofa, dhe kompanitë që u shesin pajisje.

Ilya Sutskever, bashkëthemelues i OpenAI dhe ish-shkencëtar kryesor i kompanisë, ka folur më parë për ndërtimin e bunkerëve në pritje të shfaqjes së inteligjencës artificiale shumë të avancuar.

Sipas raportimeve të bazuara në librin „Empire of AI” („Perandoria e inteligjencës artificiale”), të gazetares Karen Hao, Sutskever kishte diskutuar me kolegët për nevojën e mbrojtjes së studiuesve pasi të krijohej AGI-ja, pra inteligjenca artificiale e përgjithshme. Shqetësimi i tij nuk lidhej vetëm me vetë teknologjinë, por edhe me pasojat shoqërore që mund të shkaktonte një ndryshim kaq i madh teknologjik.

Kjo ndoshta tregon më së miri se si kanë ndryshuar qëndrimet ndaj bunkerëve privatë.

Ajo që disa dekada më parë për shumë njerëz dukej si përgatitje ekstreme për fundin e botës, sot në qarqe të caktuara paraqitet thjesht si një formë tjetër e menaxhimit të rrezikut.

Bunkeri si sigurim kundër një bote që nuk mund ta kontrollojnë

Ajo që i bashkon shumë prej blerësve nuk është domosdoshmërisht bindja se bota ndodhet vërtet në prag të kolapsit.

Shumë më i rëndësishëm është ndjesimi se kërcënimet më të mëdha janë jashtë kontrollit të tyre. Një individ nuk mund ta parandalojë një luftë, një sulm masiv kibernetik, një pandemi, kolapsin e infrastrukturës ose një revolucion teknologjik. Megjithatë, nëse ka mjete të mjaftueshme financiare, mund të krijojë një strehimore ku do të mund të tërhiqet.

Si rezultat, bunkeri modern po i ngjan gjithnjë e më shumë një police sigurimi jashtëzakonisht të shtrenjtë, sesa një strehimoreje të improvizuar kundër sulmeve bërthamore.

Ndoshta nuk do të përdoret kurrë. Por, për pronarët e tij, rëndësi ka fakti që ai ekziston, në rast se një ditë gjithçka tjetër pushon së funksionuari.