Mega-tsunami drejt SHBA-së? Debati prek edhe bregdetin ku jetojnë mijëra shqiptarë

Një paralajmërim për mundësinë e një megatsunami në Atlantik ka rikthyer vëmendjen te vullkani Cumbre Vieja, në ishullin La Palma të Kanarieve, territor i Spanjës. Por skenari katastrofik mbetet i diskutueshëm shkencërisht dhe nuk përbën paralajmërim për një ngjarje të afërt.

Vullkanologu Bill McGuire ka përshkruar mundësinë që shembja e një mase të madhe shkëmbore në oqean të krijojë dallgë rreth 20 metra, që mund të arrinin Bregun Lindor amerikan brenda nëntë orësh. Megjithatë, sipas tij, një shembje e tillë mund të mos ndodhë për shekuj apo mijëvjeçarë.

Demokratët përgatiten të frenojnë Inteligjencën Artificiale, çfarë pritet të ndryshojë në Kongresin amerikan?
Interesi për këtë debat lidhet edhe me komunitetet shqiptare përgjatë Atlantikut. Nju-Jorku, zona e Bostonit dhe Jacksonville në Florida janë qendra ku jetojnë shqiptarë. Në këto zona, lagjet pranë oqeanit, gjireve dhe grykëderdhjeve do të kërkonin vlerësim të posaçëm në rast të një tsun ami transatlantik. Kjo është një lidhje gjeografike me skenarin, jo një parashikim se këto qytete do të goditen. Burimet e konsultuara nuk japin një hartë të verifikuar të përmbytjeve për këtë ngjarje hipotetike.

Për shqiptarët që jetojnë në këto qytete, dallimi është thelbësor: prania në një shtet bregdetar nuk do të thotë se çdo banesë apo lagje ka të njëjtin ekspozim. Pasojat varen nga lartësia e terrenit, forma e bregdetit, thellësia e ujit dhe karakteristikat e dallgës.

Vlerësimet e USGS e kundërshtojnë skenarin e murit gjigant të ujit që shkatërron qytetet amerikane. Analiza e publikuar në vitin 2021 shpjegon se hipoteza fillestare supozonte një shembje masive dhe të menjëhershme. Kërkimet e mëvonshme tregojnë se shembjet mund të ndodhin në pjesë dhe se dallgët humbasin energji gjatë kalimit të Atlantikut.

Sipas kësaj analize, simulimet më të avancuara sugjerojnë dallgë rreth 1–2 metra përgjatë brigjeve lindore të Amerikave, edhe në një skenar ekstrem. Ato mund të shkaktojnë përmbytje dhe rryma të rrezikshme, por ndryshojnë shumë nga skenari i megatsunamit.

Një punim shkencor i vitit 2026 gjithashtu shpjegon se studimet e mëvonshme e kanë kundërshtuar gjerësisht hipotezën e një megatsunami shkatërrues në të gjithë Atlantikun. NOAA e klasifikon rrezikun e përgjithshëm të tsunamit në bregun atlantik amerikan si shumë të ulët deri të ulët. Për banorët, përfshirë komunitetin shqiptar, udhëzimet për veprim duhet të mbështeten te njoftimet zyrtare të emergjencave dhe qendrave të paralajmërimit për tsunami.