Pa bletët do ngelim pa ushqim e jo vetëm pa mjaltë

Ndryshimet klimatike dhe mjalti i falsifikuar janë kërcënimet më të mëdha për bletarinë maqedonase, ndërsa ruajtja e bletës autoktone maqedonase është çështje e së ardhmes së bujqësisë dhe sigurisë ushqimore

Në një intervistë për gazetën “VEÇER”, këtë e theksoi kryetari i Federatës së Bletarëve të Maqedonisë, Igor Ilkov. Ai është prodhues i mjaltit të cilësisë së lartë dhe produkteve të bletarisë, i cili në mënyrë aktive punon për promovimin e bletarisë dhe mbrojtjen e bletëve autoktone në rajon. Për gazetën “VEÇER”, ai thotë se ndryshimet klimatike dhe mjalti i falsifikuar janë kërcënimet më të mëdha për bletarinë maqedonase, ndërsa ruajtja e bletës autoktone maqedonase është çështje që lidhet me të ardhmen e bujqësisë dhe sigurinë ushqimore.

Lubço ALEKSOVSKI

Mjalti ka qenë, është dhe do të mbetet eliksiri i jetës. Ai është një produkt me vlera të larta ushqyese dhe cilësi të jashtëzakonshme, me një spektër të gjerë të veprimeve parandaluese dhe shëruese. Ai është një pjesë shumë e rëndësishme e ushqimit dhe një ilaç natyral për fëmijët e vegjël, për organizmin që zhvillohet dhe rritet, për njerëzit me zhvillim të vonuar, për personat anemikë dhe të dobët, si dhe për njerëzit në moshë të shtyrë. Me një fjalë, mjalti është i dobishëm për çdo njeri.

Maqedonia është një vend që ofron kushte shumë të favorshme për rritjen e bletëve. Kemi pyje dhe kullota të mrekullueshme, të pasura dhe të përshtatshme për kullotën e bletëve, e cila është me rëndësi të madhe për prodhimin e mjaltit cilësor dhe produkteve të tjera të bletarisë.

Për bletarinë në Maqedoni, sfidat me të cilat përballen bletarët, bletën autoktone maqedonase dhe nëse mund të jetohet nga prodhimi i mjaltit, biseduam me Igor Ilkov, inxhinier bioteknolog, bletar nga fshati Negorci i Gjevgjelisë dhe kryetar aktual i Federatës së Bletarëve të Maqedonisë.

Ai është prodhues i mjaltit të cilësisë së lartë dhe produkteve të bletarisë, ndërsa punon aktivisht për promovimin e bletarisë dhe mbrojtjen e bletëve autoktone në rajon. Për gazetën “VEÇER”, ai thotë se ndryshimet klimatike dhe mjalti i falsifikuar janë kërcënimet më të mëdha për bletarinë maqedonase, ndërsa ruajtja e bletës autoktone maqedonase është çështje e së ardhmes së bujqësisë dhe sigurisë ushqimore.

Cili është rëndësia e bletëve për botën bimore dhe në përgjithësi për jetën në Tokë? Thuhet se nëse zhduken bletët, do të zhduket edhe jeta në planet.

Bletët, përfshirë edhe bletët e mjaltit, konsiderohen si një nga shtyllat më të rëndësishme të jetës në planetin tonë. Pohimi se “nëse zhduken bletët, njerëzimit do t’i mbeten vetëm disa vite jetë” (shpesh i atribuohet Ajnshtajnit), ndoshta është dramatik, por thelbi i tij është i saktë: pasojat do të ishin katastrofike.

Rreth 75-80% e të gjitha bimëve me lule në botë varen nga pllenimi nga insektet, ndërsa bletët janë më efikaset ndër to.

Pa bletët do të zhdukeshin shumica e frutave dhe perimeve si kumbulla, pjeshka, qershia, molla, dredhëza, bajamja, qepa, lakra, speci dhe brokoli.

Do të humbiste edhe ushqimi për bagëtinë, siç është jonxha, gjë që do të çonte në një rënie të madhe të prodhimit të mishit dhe produkteve të qumështit. Ushqimi i njeriut do të bëhej më i varfër dhe më monoton, duke u kufizuar kryesisht në grurë, oriz dhe misër, të cilat pjalmohen nga era.

Selia e Federatës së Bletarëve ndodhet në Gjevgjeli. Pse pikërisht në këtë qytet jugor?

Në Gjevgjeli është përcaktuar linja gjenetike më e pastër e bletës sonë autoktone të mjaltit Apis mellifera macedonica.

Në këtë qytet është regjistruar shoqata “Nektar Gjevgjeli”, e cila është edhe shoqata e parë e bletarëve e themeluar në Gjevgjeli në vitin e largët 1976.

Këtu janë regjistruar edhe shoqata “Bleta Maqedonase – Mac Bee”, aktiviteti kryesor i së cilës është seleksionimi dhe ruajtja e bletës autoktone maqedonase Apis mellifera macedonica, si dhe shoqata “Apitoksin”, e cila merret me apiterapi dhe apiturizëm.

Federata e Bletarëve është organizata ombrellë e të gjitha shoqatave të bletarëve në Maqedoni.

Cila është gjendja aktuale e bletarisë dhe prodhimit të mjaltit në Maqedoni dhe me çfarë problemesh përballen bletarët?

Në Maqedoni, gjendja aktuale, por edhe ajo e disa viteve të fundit në sektorin e bletarisë, nuk është e kënaqshme.

Para së gjithash, për shkak të ndryshimeve klimatike, bletarët përballen me presion dhe sfida të mëdha në punën e përditshme. Puna në natyrë dhe varësia direkte nga kushtet atmosferike bëjnë që çdo vit i ri të jetë më i vështirë se ai paraprak, ndërsa rendimentet ulen nga viti në vit.

Ne, bletarët, varemi drejtpërdrejt nga natyra. Nëse kushtet klimatike janë të favorshme, marrim produkt, por nëse moti nuk na favorizon, duhet të investojmë në mirëmbajtjen e bletëve për vitin e ardhshëm.

Duhet të theksoj se një faktor shumë i rëndësishëm në përballimin e ndryshimeve klimatike është edhe rritja e popullatave autoktone të bletëve. Bletët që janë përshtatur me kushtet lokale të jetesës do të përshtaten shumë më lehtë me ndryshimet që po ndodhin.

Në dallim nga ato, disa hibride dhe lloje joautoktone nuk arrijnë të përshtaten në kohë dhe, për fat të keq, zhduken.

Një nga problemet më të mëdha, nëse jo më i madhi për çdo bletar profesionist, është konkurrenca jo-lojale në treg, i cili është përmbytur me produkte të falsifikuara që deklarohen si mjaltë, por në fakt nuk janë, ose janë mjaltë i importuar pa informacione për origjinën dhe përbërjen.

Sa është numri i bletarëve në Maqedoni dhe sa koshere ekzistojnë?

Në Maqedoni, sipas të dhënave të Ministrisë së Bujqësisë, janë regjistruar rreth 6.000 rritës bletësh, me më shumë se 300.000 familje bletësh.

Në komunën e Gjevgjelisë dhe komunat fqinje Bogdanci, Dojran dhe Vallandovë, ku anëtarë ka edhe Shoqata e Bletarëve “Nektar” – Negorci, janë regjistruar më shumë se 100 bletarë, me mbi 3.000 familje bletësh.

Apis Mellifera Macedonica është lloji autokton i bletës në Maqedoni. Ju jeni themelues i shoqatës “Mac Bee”, e cila i kushtohet mbrojtjes së saj.

Pikërisht kështu. “Mac Bee”, ose Shoqata Maqedonase për Mbrojtjen e Bletës Autoktone Maqedonase të Mjaltit, është themeluar me qëllim që përmes seleksionimit të Apis mellifera macedonica të arrihet përmirësimi, promovimi dhe ruajtja e gjenetikës së këtij nënspeciali të bletës së mjaltit.

Kjo është krenaria jonë, pasi bëhet fjalë për një nënspecie autoktone në Republikën e Maqedonisë.

Në seleksionimin e saj punojmë që nga viti 2011, përmes bletarive testuese. Për më shumë se një dekadë kemi arritur rezultate të rëndësishme në përmirësimin e bletës sonë autoktone, ndërsa ndryshimi më i dukshëm për bletarët është temperamenti i saj.

A mund të jetohet nga prodhimi i mjaltit?

Bletaria është një degë fitimprurëse, por kërkon shumë investime financiare, kohë dhe sidomos punë.

Shumë njerëz mendojnë se bletaria është e thjeshtë dhe se mjafton t’i vendosësh bletët në një kuti druri dhe të marrësh mjaltë. Por nuk është kështu.

Bletaria kërkon shumë punë edhe në muajt kur bletari nuk është në bletore, sepse ai përgatit materialet dhe pajisjet për sezonin e ardhshëm.

Mund të jetohet nga bletaria, por bletari duhet të jetë profesionalisht i përkushtuar, të ketë një numër relativisht të madh familjesh bletësh (400-500 familje), të mbledhë të gjitha produktet e bletarisë: mjaltë, polen, perga, propolis, dyll, helm blete, tufa bletësh dhe mbretëresha.

Gjithashtu duhet të ketë organizim të mirë të shitjes së produkteve dhe sidomos marketing të fuqishëm.

Si të mbrohen konsumatorët nga mjalti i falsifikuar?

Kjo është tema më e dhimbshme për çdo bletar dhe konsumator të mjaltit.

Fatkeqësisht, sot nuk mund të dallojmë vetëm me shqisa nëse mjalti është i falsifikuar apo jo. Kristalizimi i mjaltit më nuk është shenjë absolute e pastërtisë dhe cilësisë.

Metoda e sigurt për kontroll është analiza kimike, mikrobiologjike dhe e polenit të mjaltit.

Megjithatë, kjo procedurë është relativisht e shtrenjtë dhe një konsumator i zakonshëm nuk mund ta përballojë, pasi mund të kushtojë disa qindra euro për një mostër.

Prandaj, rekomandimi im është që konsumatorët të blejnë mjaltë nga një bletar që e njohin, nga një prodhues i regjistruar në Ministrinë e Bujqësisë, që ka objekt të evidentuar për shitje nga shtëpia në Agjencinë e Ushqimit dhe Veterinarisë.

Pra, secili konsumator duhet të ketë një “bletar amë”, një person të cilit i beson se do t’i shesë mjaltë të pastër, pa shtesa të saharozës apo shurupeve fruktozë-glukozë.

Cilat janë aktivitetet e ardhshme të Federatës së Bletarëve?

Federata e Bletarëve të Maqedonisë vazhdimisht punon në edukimin e bletarëve për prodhimin dhe plasimin e produkteve të bletarisë, veçanërisht për zbatimin e ligjeve evropiane që lidhen me sektorin e bletarisë dhe shitjen e produkteve të bletëve.

Qëllimi është që sa më shpejt të përshtatemi me rregulloret evropiane dhe të mundësojmë plasimin e produkteve tona të bletarisë, pa pengesa në prodhim dhe paketim, jo vetëm në tregun vendas, por edhe në tregjet evropiane.