KUSH I HARRON SHQIPTARËT, E RREZIKON STABILITETIN E MAQEDONISË SË VERIUT!
Pa shqiptarët nuk ka stabilitet të qëndrueshëm, demokraci funksionale dhe integrim të sigurt evropian.
Historia e Maqedonisë së Veriut nuk mund të shkruhet duke i lënë shqiptarët në margjinat e vendimmarrjes, as e ardhmja e saj nuk mund të ndërtohet duke i trajtuar ata si partnerë të përkohshëm politikë. Shqiptarët janë pjesë përbërëse e shoqërisë, e historisë dhe e realitetit shtetëror të këtij vendi. Kontributi i tyre në zhvillimin politik, ekonomik, shoqëror dhe demokratik nuk është dhuratë nga askush, por e drejtë legjitime që buron nga barazia, dinjiteti dhe përgjegjësia e përbashkët për të ardhmen.
Megjithatë, sa herë që politika i harron këto të vërteta, hapen plagë të vjetra dhe thellohen ndarjet që e dobësojnë besimin ndërmjet qytetarëve. Shqiptarët nuk mund të kujtohen vetëm në prag të zgjedhjeve, kur vota e tyre bëhet e domosdoshme për të siguruar pushtetin, e të anashkalohen më pas, kur vjen koha për vendime që përcaktojnë barazinë, zhvillimin dhe të ardhmen e tyre. Vota e qytetarit shqiptar nuk mund të ketë vlerë të lartë gjatë fushatave dhe të humbasë peshën e saj në institucionet e shtetit.
Kjo është një padrejtësi politike që nuk e dëmton vetëm komunitetin shqiptar, por edhe vetë shtetin. Sepse një shtet që nuk i dëgjon të gjithë qytetarët e vet, që nuk i përfshin në mënyrë të barabartë në vendimmarrje dhe që lejon që të drejtat të varen nga pazaret e ditës, nuk mund të pretendojë se ka ndërtuar demokraci të plotë. Demokracia nuk matet vetëm me numrin e zgjedhjeve dhe me ndërrimin e pushteteve, por me mënyrën se si respektohet qytetari, si mbrohet dinjiteti i tij dhe sa të barabarta janë mundësitë për të gjithë.
Marrëveshja Kornizë e Ohrit e vitit 2001 ishte një pikë kthese për paqen, bashkëjetesën dhe rregullimin e marrëdhënieve ndëretnike në Maqedoninë e Veriut. Kjo dëshmoi se paqja nuk mund të mbështetet vetëm në heshtjen e armëve, por kërkon drejtësi, përfshirje dhe garanci institucionale për barazi. Por asnjë marrëveshje, sado e rëndësishme të jetë, nuk mund ta përmbushë misionin e saj nëse zbatimi mbetet i paplotë dhe nëse fryma e saj zbehet përballë interesave të ngushta partiake.
Evropa nuk ndërtohet me deklarata të bukura, por me vepra konkrete. Nuk mund të kërkosh respekt nga Evropa, nëse nuk dëshmon respekt për barazinë brenda shtetit tënd. Integrimi evropian nuk është vetëm një proces diplomatik, as një flamur që ngrihet në konferenca ndërkombëtare. Kjo është, para së gjithash, një standard drejtësie, demokracie dhe përgjegjësie. Është detyrimi për të ndërtuar institucione ku askush nuk ndihet i huaj në vendin e vet dhe ku asnjë komunitet nuk duhet të luftojë vazhdimisht për të dëshmuar se meriton të trajtohet në mënyrë të barabartë.
Në këtë rrugë, përgjegjësi të veçantë kanë edhe përfaqësuesit politikë shqiptarë. Të cilët nuk mund ta matin suksesin vetëm me numrin e ministrive, me pozitat në qeveri apo me marrëveshjet që sigurojnë mbijetesën e pushtetit. Përfaqësimi politik ka kuptim vetëm kur shndërrohet në rezultate konkrete për qytetarët: në arsim më cilësor, zhvillim ekonomik, punësim, sundim të ligjit, përfaqësim të drejtë dhe institucione që u shërbejnë të gjithëve. Shqiptarët nuk kanë nevojë vetëm për përfaqësues që flasin në emër të tyre, por për njerëz që mbajnë përgjegjësi për premtimet dhe që guxojnë të thonë jo kur cenohen interesat e qytetarëve.
Çdo kompromis politik që nuk sjell përparim real rrezikon të shndërrohet në një marrëveshje pa përmbajtje, ndërsa çdo heshtje përballë padrejtësisë e ushqen zhgënjimin. Përfaqësuesit shqiptarë duhet ta kuptojnë se besimi i qytetarëve nuk është pronë e partive dhe as kapital që mund të shpenzohet pa llogaridhënie. Kjo është përgjegjësi që fitohet me punë, drejtësi dhe rezultate.
Shqiptarët nuk kërkojnë privilegje dhe as të drejta në kurriz të të tjerëve. Shqiptarët kërkojnë barazi, respekt dhe mundësi të barabarta për të kontribuar në zhvillimin e vendit ku jetojnë. Një shtet i fortë nuk frikësohet nga barazia e qytetarëve të tij, përkundrazi, e sheh atë si themelin e unitetit dhe të stabilitetit. Bashkëjetesa nuk mund të ndërtohet mbi dyshime, nënçmim apo përjashtim, por mbi besimin se secili ka vendin dhe dinjitetin e vet në shoqëri.
Prandaj, çdo politikë që përpiqet t’i dobësojë shqiptarët politikisht, t’i lërë jashtë vendimmarrjes ose t’i përdorë vetëm për llogari elektorale, duhet ta kuptojë se pasojat e një qasjeje të tillë shkojnë përtej interesave të një partie apo të një mandati. Këto prekin besimin qytetar, marrëdhëniet ndërmjet komuniteteve dhe vetë perspektivën demokratike e evropiane të shtetit. Stabiliteti i vërtetë nuk është mungesa e zërit kundërshtues, por prania e drejtësisë; nuk është heshtja e të pakënaqurve, por krijimi i kushteve që askush të mos ndihet i përjashtuar.
Maqedonia e Veriut ndodhet përpara një prove të rëndësishme politike dhe historike: të zgjedhë mes një të ardhmeje të ndërtuar mbi partneritetin e barabartë dhe një politike që vazhdon t’i shtyjë problemet për nesër. Asnjë shtet nuk mund të ecë përpara duke e mbajtur një pjesë të shoqërisë në pritje të të drejtave të veta. Asnjë qeveri nuk mund ta quajë sukses stabilitetin që mbështetet mbi pakënaqësi të grumbulluara dhe mbi marrëveshje të brishta politike.
Është koha që barazia të mos mbetet vetëm fjalë në dokumente, se premtimet të mos përfundojnë me zgjedhjet dhe se partneriteti të mos matet me postet që ndahen, por me drejtësinë që zbatohet. Politika duhet të kuptojë se shqiptarët nuk janë pengesë për stabilitetin e Maqedonisë së Veriut; ata janë pjesë e domosdoshme e zgjidhjes së tij. Përjashtimi i tyre e dobëson shtetin, ndërsa përfshirja e tyre e forcon demokracinë dhe e afron vendin me standardet evropiane.
Në fund, e vërteta mbetet e qartë, pa barazi nuk ka besim, pa besim nuk ka stabilitet dhe pa partneritet të drejtë nuk ka integrim të qëndrueshëm evropian. Kush i harron shqiptarët, harron një pjesë të rëndësishme të realitetit të këtij shteti dhe rrezikon të ardhmen e tij të përbashkët. Maqedonia e Veriut nuk ndërtohet kundër shqiptarëve dhe as duke i anashkaluar ata. Kjo ndërtohet me shqiptarët, me respekt të ndërsjellë, me drejtësi dhe me përgjegjësi të përbashkët.
Sepse, stabiliteti nuk është dhuratë e pushtetit, por rezultat i barazisë, Evropa nuk është vetëm një destinacion gjeografik, por një standard që fillon nga mënyra se si i trajtojmë njëri-tjetrin.
Shkroi: Nijazi Halili