Marrëveshja detare Turqi-Libi, tre shtete arabe rreshtohen krah Greqisë

Egjipti, Bahreini dhe Emiratet e Bashkuara Arabe u rreshtuan me Greqinë për të denoncuar një marrëveshje detare Turqi-Libi si kërcënim për sigurinë rajonale dhe rendin juridik ndërkombëtar, në një mosmarrëveshje të gjatë mbi kufijtë detarë në Mesdheun lindor.

Parlamenti lindor i Libisë javën e kaluar miratoi një marrëveshje për kufijtë detarë me Turqinë, e cila ishte rënë dakord fillimisht në vitin 2019, duke nxitur menjëherë dënimin nga Greqia dhe Qiproja, të cilat thonë se ajo cenon pretendimet e tyre detare.

Në një deklaratë të përbashkët të dorëzuar nga Ministri i Jashtëm grek George Gerapetritis në Kombet e Bashkuara në New York të hënën, Greqia dhe tre vendet arabe thanë se marrëveshja detare ngre “shqetësime serioze për sigurinë dhe stabilitetin rajonal” dhe mund të krijojë një precedent të keq duke lejuar “marrëveshje bilaterale arbitrare” që minojnë rregullat e vendosura të së drejtës ndërkombëtare.

Presidenti turk Tayyip Erdogan tha të hënën se reagimet nga Bashkimi Europian dhe të tjerë ndaj miratimit të marrëveshjes nuk kishin bazë legjitime, duke mbrojtur politikën e Ankarasë në Mesdheun lindor.

Mbështetja arabe për Greqinë sinjalizon përpjekje për ta kthyer një mosmarrëveshje bilaterale në një shtysë më të gjerë rajonale për respektimin e rregullave detare, duke rritur presionin diplomatik mbi Turqinë dhe Libinë për zonat detare dhe projektet e ardhshme energjetike në Mesdhe.

Që nga marrëveshja Libi-Turqi e vitit 2019, Greqia i ka dhënë një konsorciumi të udhëhequr nga Chevron një licencë për të kërkuar gaz pranë ishullit të Kretës dhe ka kërkuar një marrëveshje të veçantë me Libinë për përcaktimin e zonave të tyre detare.

Gerapetritis tha të hënën se Athina ishte e gatshme të vazhdonte përpjekjen dhe u bëri thirrje autoriteteve libiane të nxisin marrëdhënie të mira me fqinjët në përputhje me rregullat detare si pjesë e tranzicionit politik.

Libia u nda në administrata rivale lindore dhe perëndimore më shumë se një dekadë më parë gjatë një lufte civile pas një kryengritjeje të mbështetur nga NATO që rrëzoi udhëheqësin afatgjatë Muammar Gaddafi.

Marrëveshja Libi-Turqi u arrit nga qeveria e njohur ndërkombëtarisht në Tripoli në perëndim, por administrata rivale lindore nën komandantin ushtarak Khalifa Haftar e kishte mbajtur pezull miratimin për vite me radhë.

Mbështetja turke ishte vendimtare për të zmbrapsur një sulm nga forcat e Haftarit mbi Tripolin në vitet 2019-2020.

Por marrëdhëniet janë përmirësuar gradualisht vitet e fundit, me zyrtarë turq që vizitojnë rregullisht kryeqytetin de facto të Haftarit, Bengazin, dhe investojnë fuqishëm në ndërtim dhe sektorë të tjerë.