Trump nuk miratoi heqjen e vizave për bullgarët dhe tërhoqi avionët ushtarakë nga Sofja
Katër avionë cisternë të Forcave Ajrore të SHBA-së janë larguar nga aeroporti “Vasil Levski” në Sofje, duke shënuar reduktimin e parë të dukshëm të pranisë së aviacionit ushtarak amerikan të stacionuar në Bullgari prej disa muajsh. Sipas të dhënave nga platforma e ndjekjes së fluturimeve “Flightradar24”, avionët që lanë kryeqytetin bullgar ishin avionë për furnizim me karburant të tipit Boeing KC-135 Stratotanker. Ky largim vjen në një kohë kur po vazhdojnë diskutimet për praninë e ardhshme të avionëve ushtarakë amerikanë në aeroportin e Sofjes dhe kushtet në të cilat ata mund të qëndrojnë në vend.
Avionët amerikanë operonin në Bullgari sipas një marrëveshjeje që lejon vendosjen e deri në 15 avionëve ushtarakë amerikanë në aeroportin “Vasil Levski”. Kontingjenti përbëhej kryesisht nga avionë cisternë dhe avionë transporti, dhe jo nga avionë luftarakë.
Ndërmjet avionëve të dislokuar në Sofje përfshihen:
Avionët strategjikë për furnizim me karburant në ajër Boeing KC-135 Stratotanker
Avionët e transportit Lockheed C-130 Hercules
Avionët e rëndë të transportit Boeing C-17 Globemaster III
Sipas marrëveshjes, në territorin bullgar lejohet të qëndrojnë deri në 500 personel ushtarak dhe ndihmës për të shërbyer dhe menaxhuar avionët.
Autoritetet bullgare kanë theksuar vazhdimisht se ky mision nuk konsiderohet si një dislokim luftarak. Zyrtarisht, avionët ofrojnë mbështetje logjistike dhe operative për aktivitetet e aleatëve të NATO-s në rajonin më të gjerë.
Çështja e vizave dhe afatet e qëndrimit.
Avionët fillimisht kishin leje për të qëndruar në Sofje deri më 31 maj 2026. Megjithatë, qeveria bullgare më vonë miratoi një zgjatje të këtij afati deri më 30 qershor, për t’u dhënë partnerëve të aleancës kohë shtesë për të riorganizuar operacionet e tyre dhe për të gjetur një vendndodhje alternative për dislokim. Zgjatja u miratua nga Këshilli i Ministrave në fund të majit. Zyrtarët bullgarë e lidhën këtë vendim me bisedimet e vazhdueshme me Uashingtonin lidhur me kërkesat për heqjen e vizave për qytetarët bullgarë që hyjnë në SHBA.
Prania e avionëve amerikanë ka tërhequr vëmendjen e publikut që nga mbërritja e tyre në shkurt. Kur avionët e parë u shfaqën në aeroportin e Sofjes, shpjegimet fillestare u fokusuan në aktivitetet teknike dhe infrastrukturore në aeroport. Megjithatë, më vonë u bë publike se avionët cisternë kishin filluar fluturimet nga ky aeroport.
Raportet e mëpasshme treguan se flota “KC-135″ me bazë në Sofje mbështeti operacionet e furnizimit me karburant në ajër për Forcat Ajrore të SHBA-së, të lidhura me aktivitetet ushtarake amerikane gjatë operacionit kundër Iranit. Avionët cisternë janë të aftë të rrisin rrezen e veprimit dhe qëndrueshmërinë e avionëve luftarakë duke i furnizuar me karburant gjatë fluturimit, çka i bën ata një burim logjistik kyç në operacionet ushtarake në distanca të larta.
E ardhmja e këtij dislokimi u kthye në një debat politik pasi Bullgaria kërkoi përparim në çështjen e udhëtimit pa viza për qytetarët e saj në SHBA. Qeveria ra dakord të zgjaste qëndrimin e avionëve duke pritur një përgjigje nga Uashingtoni, por sipas raporteve, gjatë kësaj periudhe nuk u mor asnjë përgjigje përfundimtare nga administrata amerikane.
Si rezultat, Kryeministri Rumen Radev sinjalizoi më vonë se gatishmëria e Bullgarisë për të strehuar avionët për një kohë të pacaktuar nuk duhet të merret si e mirëqenë.
”Bullgaria nuk mund t’i përgjigjet pozitivisht kërkesës për një qëndrim të gjatë të avionëve dhe cisternave,” deklaroi ai, duke iu referuar mundësisë së një dislokimi të zgjatur në aeroportin e Sofjes.
Largimi i katër avionëve “KC-135 Stratotanker” përfaqëson lëvizjen e parë të rëndësishme të kontingjentit amerikan që nga miratimi i zgjatjes së afatit deri më 30 qershor. Mbetet e paqartë nëse avionë të tjerë do të largohen në javët e ardhshme apo nëse një pjesë e dislokimit do të qëndrojë në Bullgari derisa partnerët e aleancës të finalizojnë marrëveshjet e ardhshme.
Tani për tani, avionët amerikanë të transportit dhe cisternat vazhdojnë të jenë të pranishëm në aeroportin “Vasil Levski”, ku shërbyen si pjesë e infrastrukturës logjistike të NATO-s në Evropën Juglindore. Megjithatë, reduktimi i numrit të avionëve sugjeron se procesi i zhvendosjes së të paktën një pjese të këtij dislokimi mund të ketë filluar tashmë.
