Fundi i një konsensusi, Izraeli përballë Amerikës së re

Fundi i paralajmëruar i ndihmës ushtarake amerikane nxjerr në pah dobësimin e mbështetjes politike për Izraelin në Washington

Marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit po përballen me një transformim që mund të ndryshojë ekuilibrat strategjikë në Lindjen e Mesme, ndërsa mbështetja tradicionale amerikane për shtetin izraelit po humbet konsensusin politik që e ka karakterizuar për dekada.

Në një analizë për Haaretz, komentatori i sigurisë Amos Harel argumenton se njoftimi i presidentit Donald Trump për ndërprerjen e ndihmës ushtarake ndaj Izraelit deri në fund të vitit 2026 është simptomë e një përkeqësimi më të gjerë të pozicionit ndërkombëtar të vendit gjatë qeverisjes së Benjamin Netanyahut.

Sipas Harel, problemi nuk kufizohet te humbja e 3.8 miliardë dollarëve në vit, shuma e parashikuar në marrëveshjen amerikano-izraelite të vitit 2016, e cila fillimisht duhej të përfundonte në vitin 2028.

Ndryshimi më i rëndësishëm është dobësimi i mbështetjes dypartiake për Izraelin në Washington, ndërsa kundërshtimet ndaj financimit ushtarak po shtohen si mes demokratëve, ashtu edhe në segmente të Partisë Republikane.

Netanyahu dhe kostoja politike e luftës
Sipas analizës, lufta në Gaza dhe operacionet ushtarake kundër Iranit kanë ndikuar ndjeshëm në perceptimin e Izraelit nga opinioni publik amerikan.

Kandidatët demokratë në disa gara për Kongresin kanë kërkuar ndërprerjen e ndihmës ushtarake, ndërsa kritikat ndaj politikave të Netanyahut janë përhapur edhe në qarqe konservatore.

Harel vlerëson se ndikimi i lobit pro-izraelit AIPAC është dobësuar, pjesërisht për shkak të lidhjeve të ngushta me kryeministrin izraelit.

Ai argumenton se përkeqësimi i imazhit të Izraelit në SHBA mund të ketë pasoja më të mëdha sesa vetë ndërprerja e financimit.

Një Kongres i kontrolluar nga demokratët, sipas analizës, mund të vendosë mbikëqyrje më të rreptë ndaj shitjeve të armëve amerikane për Izraelin.

Një goditje për buxhetin e mbrojtjes
Nëse vendimi i paralajmëruar nga Trump zbatohet, Izraeli do të humbasë rreth 12 miliardë shekelë në vit nga financimi amerikan, në një kohë kur shpenzimet ushtarake janë rritur për shkak të konflikteve rajonale.

Sipas Haaretz, drejtuesit e ushtrisë izraelite nuk ishin informuar paraprakisht për mundësinë e ndërprerjes së ndihmës që në fund të vitit 2026 dhe kishin planifikuar buxhetin mbi pritshmërinë e vazhdimit të saj deri në vitin 2028.

Netanyahu kishte paralajmëruar më herët nevojën që Izraeli të bëhej më i pavarur ekonomikisht dhe ushtarakisht, përballë rrezikut të sanksioneve dhe kufizimeve ndërkombëtare.

Por Harel ngre një pyetje më të gjerë: si do ta interpretojnë kundërshtarët rajonalë të Izraelit dobësimin e dukshëm të mbështetjes amerikane?

Përfundimi i analizës është se vendimi i Trump nuk mund të shpjegohet vetëm me konsiderata buxhetore apo elektorale.

Ai mund të sinjalizojë një distancim gradual nga marrëdhënia e ngushtë strategjike mes Washingtonit dhe Izraelit.

“Zgjerimi mund të rezultojë një nga investimet më efikase që Evropa mund të bëjë për sigurinë e saj”, përfundoi ai.