Katër skenarët e zgjedhjeve në Izrael: Kush mund të qeverisë pas Netanyahut?

Zgjedhjet parlamentare të 27 tetorit në Izrael mund të mos prodhojnë menjëherë një fitues të qartë.

Edhe nëse kryeministri Benjamin Netanyahu humbet mbështetjen e shumicës së votuesve, kjo nuk do të thotë domosdoshmërish se kundërshtari i tij kryesor, ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot, do të arrijë të formojë qeverinë e ardhshme.

Sipas një analize të New York Times, sistemi elektoral izraelit dhe fragmentimi i skenës politike krijojnë katër skenarë të mundshëm pas zgjedhjeve: një koalicion të brishtë opozitar, një shumicë të qartë parlamentare, një ngërç politik ose një qeveri pakice.

Në Izrael nevojiten të paktën 61 nga 120 mandatet e parlamentit për të siguruar shumicën.

Sondazhi i Kan News/Kantar, i publikuar më 18 tetor, i jepte partisë Yashar të Eisenkot 23 mandate, kundrejt 21 mandateve për Likud të Netanyahut. Megjithatë, asnjëri prej dy blloqeve nuk rezultonte me një shumicë të sigurt.

Koalicioni opozitar, një shumicë e vështirë
Skenari i parë parashikon krijimin e një koalicioni mes partive që kundërshtojnë Netanyahun, nga e majta deri te e djathta nacionaliste.

Një formulë e ngjashme u përdor në vitin 2021, kur një aleancë heterogjene arriti ta largonte Netanyahun nga pushteti. Por mosmarrëveshjet e brendshme çuan në rrëzimin e qeverisë një vit më vonë.

Për Eisenkot, një pengesë e rëndësishme mbetet përfshirja e partive arabe. Mbështetja e tyre mund të jetë vendimtare për arritjen e 61 mandateve, por disa drejtues të opozitës së djathtë e kundërshtojnë bashkëpunimin me to.

Një shumicë e qartë ose përsëritja e vitit 2022
Skenari i dytë është që njëri prej blloqeve të sigurojë shumicën parlamentare, pavarësisht parashikimeve të sondazheve.

Në vitin 2022, Netanyahu dhe aleatët e tij fituan 64 mandate me rreth 48% të votave. Një rol vendimtar luajti pragu elektoral prej 3,25%, pasi disa parti opozitare nuk arritën ta kalonin, duke lënë pa përfaqësim më shumë se 200 mijë vota.

Edhe këtë herë, fati i partive të vogla dhe pjesëmarrja e qytetarëve arabë mund të ndikojnë ndjeshëm në shpërndarjen përfundimtare të mandateve.

Ngërçi që mund ta mbajë Netanyahun në pushtet
Skenari i tretë është që asnjë bllok të mos arrijë të krijojë një qeveri.

Izraeli ka kaluar më parë një krizë të tillë, duke zhvilluar pesë palë zgjedhje mes viteve 2019 dhe 2022.

Në rast se negociatat dështojnë, Netanyahu mund të vazhdojë të drejtojë një qeveri kujdestare deri në krijimin e një ekzekutivi të ri, edhe nëse partia e tij nuk del e para në zgjedhje.

Qeveria e pakicës, alternativa e fundit
Skenari i katërt është krijimi i një qeverie pakice nga Eisenkot ose një tjetër drejtues opozitar, me mbështetje parlamentare nga partitë arabe pa përfshirjen e tyre formale në kabinet.

Megjithatë, një formulë e tillë do të ishte e vështirë për t’u mbajtur në këmbë për shkak të dallimeve ideologjike dhe kundërshtimeve mes partive.

Pas numërimit të votave, presidenti Isaac Herzog do të zhvillojë konsultime me drejtuesit politikë dhe do t’i japë mandatin për formimin e qeverisë kandidatit që vlerëson se ka mundësinë të sigurojë mbështetjen parlamentare.

Për rrjedhojë, rezultati i zgjedhjeve mund të jetë vetëm fillimi i një procesi negociatash që mund të zgjasë me javë ose muaj. Në sistemin politik izraelit, të dalësh partia e parë nuk është e njëjta gjë me të sigurosh pushtetin.